Werk en Inkomen
De ontwikkeling van het aantal uitkeringsdossiers ligt op schema en sluit aan bij de doelstelling om de beoogde afname ten opzichte van vorig jaar te realiseren. De vraag naar personeel blijft onverminderd hoog. Vooral in de techniek, bouw en zorg zijn in Groningen veel kansrijke vacatures beschikbaar voor werkzoekenden. Toch lukt het niet iedereen om de stap van bijstand naar werk te maken.
Sinds de invoering van de Participatiewet vallen ook inwoners met grotere belemmeringen voor arbeidsparticipatie onder deze wet. Voor deze groep is uitstroom naar regulier werk niet altijd direct haalbaar. Met de wetswijziging Participatiewet in Balans komt de mens meer centraal te staan. Daarbij zijn vertrouwen, eenvoud en de menselijke maat de uitgangspunten. De nieuwe wetgeving biedt meer ruimte voor maatwerk en houdt rekening met inwoners die extra begeleiding nodig hebben om ontwikkelstappen te zetten.
Door gebiedsgericht te werken volgens de Groningse aanpak hebben wij meer en beter contact met inwoners. Samen met een coach stellen inwoners een ontwikkelplan op dat aansluit bij hun mogelijkheden en perspectief. Dit kan gericht zijn op uitstroom naar werk of richting maatschappelijke participatie. Voor inwoners die niet terecht kunnen op de reguliere arbeidsmarkt bieden wij bestaanszekerheid via onder andere de Basisbaan.
Daarnaast blijven wij inzetten op het voorkomen en bestrijden van armoede via het Uitvoeringsprogramma Brede Aanpak Armoede en Schulden 2024-2026. Met verschillende regelingen ondersteunen wij inwoners bij het realiseren van bestaanszekerheid. Daarbij maken wij voorzieningen, zoals mondzorg, zo toegankelijk en laagdrempelig mogelijk.
Met het Plan Schuldhulpverlening 2024-2028 en de inzet op vroegsignalering voorkomen we zoveel mogelijk problematische schulden. Jongeren krijgen hierbij extra ondersteuning van eurocoaches, zodat financiële problemen in een vroeg stadium kunnen worden aangepakt.
Ook inburgeringsplichtige inwoners begeleiden we zowel bij hun inburgeringstraject als bij het vinden van werk of activiteiten gericht op participatie. Met het beleidskader Nieuw in 050 geven we uitvoering aan de Wet inburgering 2021. Door actieve begeleiding en zoveel mogelijk maatwerk laten we alle inburgeraars snel en volwaardig meedoen in Groningen.
Onderwijs
In de vorige rapportage hebben we gemeld dat we voor het nieuwkomersonderwijs op de reguliere Internationale Schakelklas (ISK) een tijdelijke nieuwkomersvoorziening onderwijs (TNV) aangevraagd hebben en toegekend hebben gekregen. Hierdoor konden enkele groepen leerlingen werken met een aangepast aanbod en lessentabel. Na de zomervakantie is er weer voldoende plek op de ISK voor alle nieuwkomerskinderen en volgt dus iedereen weer het volledige programma.
Van 8 tot en met 15 september was er de landelijke Week van Lezen en Schrijven. Een week waarin de gemeente Groningen extra aandacht heeft gevraagd voor mensen die moeite hebben met lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden. Zo waren er pop-up Taalhuizen op verschillende locaties in de stad, waaronder het Martini Ziekenhuis, het UWV en Winkelcentrum Paddepoel. Op een laagdrempelige en leuke manier hebben we laten zien wat het Taalhuis kan betekenen voor iedereen die zijn of haar basisvaardigheden wil versterken.
Belangrijk onderdeel van ons Maatschappelijk Akkoord sociale inclusie zijn de uniforme afspraken informatievoorziening en procedure aanmelding primair onderwijs. De afgelopen periode is het implementatietraject geëvalueerd. Ook is de tweede rapportage van de segregatiemonitor basis- en voortgezet onderwijs verschenen.
Meteen na de zomervakantie is het nieuwe schoolgebouw van de Bisschop Beckerschool in Paddepoel feestelijk geopend. En ook is er een nieuwe basisschool gestart. Het betreft de islamitische basisschool Al Kitaab in de wijk Corpus den Hoorn.
Welzijn, gezondheid, zorg en diversiteit
Binnen het deelprogramma Welzijn Gezondheid zorg en diversiteit richten we ons op het versterken van de eigen kracht van onze inwoners en op de ontwikkeling naar een zorgzame samenleving met een nadrukkelijke aandacht voor preventie.
De afgelopen tien jaar is er veel gebeurd: het sociaal domein heeft de nodige veranderingen en transformaties ondergaan met als doel om de gemeentelijke taken samen met onze (keten)partners zo effectief en efficiënt mogelijk te organiseren. We doen dit in een stedelijke en/ of regionale omgeving. Dit vraagt per wijk dan wel gebied vraagt om een andere inzet dan wel aanpak.
Niet alleen is er sprake van een schaarste in beschikbare ruimte in de ruimtelijke omgeving, ook de middelen waarmee we van beleidsvorming naar uitvoering komen zijn beperkt. Doordat er structureel middelen beschikbaar komen vanuit de Sociale Agenda van Nij Begun kunnen we op onderdelen de huidige inzet verminderen, echter geldt dit niet voor bijvoorbeeld de inzet op jeugdzorg.
We gaan uit van de kracht en veerkracht van kinderen, jongeren, ouders en hun omgeving. De gemeente Groningen zet in op een sterke sociale basis om dit te ondersteunen. Jeugdhulp blijft beschikbaar voor wie dat echt nodig heeft, maar is geen vanzelfsprekende oplossing. De nadruk ligt op preventie, normaliseren, de-medicaliseren en collectieve vormen van ondersteuning. Samen met lokale en regionale partners wordt gewerkt aan passende hulp, vooral voor gezinnen in kwetsbare en complexe situaties.
Het doel is terugdringen van uithuisplaatsingen en doorplaatsingen. Daarnaast werken wij aan verdere verbeteringen in de regionale jeugdbeschermingsketen en de ontwikkelingen richting het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming.
Een ander belangrijk thema is de extra gepleegde inzet om fraude en misbruik van zorggelden aan te pakken. Met het actieplan aanpak zorgfraude richten we ons op drie aandachtsgebieden namelijk preventie, toezien en toezicht en handhaving. Daarmee hebben een sterke basis neergezet voor de toekomst om preventief signalen te delen bijvoorbeeld in het Informatie Knooppunt Zorgfraude (IKZ) om samen met onze partners malafide partijen in beeld te brengen en uit te sluiten.
Dat doen we nu ook aan de voorkant bij de markconsulatie als onderdeel van het inkoopproces voor de GON en Beschermd Wonen. We attenderen potentiële (nieuwe) aanbieders dat we hun organisatie en bestuurders op basis van de wet Bibob zullen screenen op malversaties. Met de nieuwe inkoop van het GON en Beschermd Wonen zijn aanzienlijke bedragen gemoeid en we willen niet dat de toch al beperkte middelen in verkeerde handen terechtkomen.
We zien dat de druk op de MO en BW voorzieningen toeneemt vanwege o.a. het tekort aan passende uitstroommogelijkheden, bijvoorbeeld als gevolg van woning schaarste. Ook zien we dat het aantal buitenslapers blijft toenemen en merken we dat toenemende overlast in met name het centrumgebied een stevige wissel trekt op bewoners, ondernemers en bezoekers. In 2026 hebben we ingezet op het versterken van de samenwerking tussen betrokken ketenpartners en op het steviger coördineren van interventies gericht op afname van overlastproblematiek, bijvoorbeeld bij de aanpak van buitenslapers en aanverwante groepen.
Het Integraal Zorgakkoord (IZA) en Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) lopen na 2026 af. Momenteel wordt gewerkt aan een Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA) om deze akkoorden op te volgen.
Verder werken we nog samen met WIJ Groningen aan de nieuwe set van afspraken.
Insteek van de nieuwe SVA dat we voor de komende jaren op basis van concrete doelen afspreken hoe we de kwaliteit van de toegang ondersteuning van onze inwoners met een ondersteuningsvraag zo snel en dichtbij mogelijk kunnen organiseren. Doordat we de SVA momenteel toetsen aan het coalitieakkoord verwachten we dat we de SVA eind van dit jaar kunnen vaststellen.
Wel zien we binnen bepaalde domeinen dat de grenzen van de uitvoeringscapaciteit in zicht is gekomen, hetgeen ten koste gaat van onder meer de organisatiekracht en uitvoerbaarheid van beleid. Op veel plekken zien we dat de rek eruit is. Bovendien zien we al langer dat de omvang van de problematiek van onze inwoners meervoudig en complexer wordt.
Ook zien we dat er door de stijging van het aantal inwoners die van ons ondersteuning vraagt, er wachtlijsten ontstaan. Met name kwetsbare groepen lopen het risico dat ze hierdoor niet tijdig geholpen kunnen worden.
Ondanks de toenemende complexiteit en de groeiende vraag en de beperkte financiële middelen blijven we onverminderd streven om onze doelen en daarmee de ambitie in 2027 te realiseren.
Sport
We zijn bezig met de uitvoeringsagenda van het Masterplan Sportvoorzieningen, waarmee we integraal en langjarig alle opgaven voor onze sportvoorzieningen in kaart hebben gebracht. In verband met de groei van de gemeente neemt de druk op beschikbare capaciteit aan sport- en beweegvoorzieningen toe. Er is een grote behoefte aan sport- en beweegplekken in de openbare ruimte.
Er wordt gewerkt aan de herijking van het Meerjarenprogramma Sport en Bewegen. Met het meerjarenprogramma blijven we in zetten op sporten, spelen, bewegen en ontmoeten voor iedere Groninger, zodat iedereen sportief kapitaal kan opbouwen. Onderdeel hiervan is de doorontwikkeling van de Brede Regeling Combinatiefuncties, waarmee we nog meer op specifieke doelgroepen zoals jongeren en ouderen willen inzetten. We vinden vitale sportaanbieders belangrijk en zetten daarom nog meer in op clubondersteuning. Met het Platform Ondernemende Sportaanbieders (POS) verstevigen we de samenwerking met onze stakeholders.
Net zoals vorig jaar zien we veel vraag naar financiële ondersteuning om te kunnen sporten en bewegen. Het aantal volwassenen dat gebruik maakt van het Volwassenenfonds Sport en Cultuur blijft sterk toenemen.
De jaarlijks beschikbaar middelen zijn opnieuw onvoldoende. Vanuit de programma’s sport, cultuur en armoede hebben we dit jaar honderdduizend euro extra kunnen toevoegen.
Cultuur en Evenementen
De culturele sector staat voor een aantal belangrijke ontwikkelingen. De druk op artistieke vrijheid neemt toe door maatschappelijke polarisatie en een verhard publiek debat, waardoor culturele instellingen vaker te maken krijgen met kritiek en beïnvloedingspogingen.
Daarnaast verandert generatieve AI de cultuur- en evenementensector ingrijpend: deze technologie biedt kansen voor innovatie en nieuwe vormen van creativiteit, maar kan tegelijkertijd leiden tot minder opdrachten en inkomsten voor makers. Cultuur en evenementen worden steeds vaker ingezet als instrument voor maatschappelijke opgaven, zoals gezondheid, leefbaarheid en duurzaamheid.
Eerlijke arbeidsvoorwaarden en fair pay blijven een belangrijk aandachtspunt vanwege de kwetsbare inkomenspositie van veel makers, culturele organisaties en festivals. Hoewel de cultuurparticipatie in Nederland hoog is en ook in Groningen de belangstelling voor cultuur en evenementen groeit, blijven verschillen tussen inkomens- en opleidingsgroepen bestaan. Tegelijkertijd staat de financiële positie van de sector onder druk door stijgende kosten en een langdurige relatieve daling van de overheidsfinanciering. Gemeenten blijven hierin een cruciale financier, terwijl toekomstige bezuinigingen en het ravijnjaar vanaf 2028 risico’s met zich meebrengen. Daarnaast werkt het Rijk aan een herziening van het cultuurbestel vanaf 2029, gericht op langere subsidieperiodes en minder bureaucratie. Wij volgen deze ontwikkelingen actief en zetten via onder meer We the North in op belangenbehartiging richting het Rijk.
In lijn met het coalitieakkoord werken wij samen met de provincie en andere stakeholders aan de totstandkoming van een bidbook voor een kandidaatstelling van Groningen voor de titel van Culturele Hoofdstad van Europa in 2033. De organisatiestructuur en bemensing moet najaar 2026 staan, zodat gewerkt kan worden aan de 1e versie van het bidbook, op te leveren eind 2027. Culturele Hoofdstad is een door de Europese Commissie geïnitieerd sociaaleconomisch transitieprogramma, waarbij cultuur en evenementen fungeren als vliegwiel. Het Groninger bid wordt innig verbonden met doelstellingen en uitvoering van Nij Begun, onder meer rond de vrijetijdseconomie.